Hei Mahi

Harakeke

Mai rā anō he taonga te harakeke ki a tātou te iwi Māori. He maha ngā mea i hangaia ki te harakeke, i whakamahia ai ia rā, ia rā. Ka titiro tēnei wāhanga ki ngā mahi harakeke hei āwhina i a koe i roto i āu mahi hanga whare uku.





1. He taonga te harakeke

He maha ngā whakataukī e kōrero ana mō te harakeke hei arahi i te iwi.

  1. Whakarongo ki ngā whakataukī a me ngā whakamārama. Whiriwhirihia tētahi o ēnei whakataukī i (tētahi atu rānei) kia whakakaha, kia tautoko hoki i tō korero ki tō whānau kia hanga whare uku. Tuhia he kōrero kia hāwhe whārangi te roa.
  2. Pānuitia, whakarongo rānei ki te korero Hinerehia. Tuhia he pikitia (he pou, he whakairo, he tukutuku, he aha rānei) hei whakaatu i te kaupapa o te kōrero nei. Ko te tūmanako ka whakairi tēnei mahi toi ki roto i tō whare uku. Tirohia ngā mahi toi a ngā kaimahi toi Māori hei āwhina i a koe.
  3. I ēnei rā, kāore i te tino kaha te iwi Māori ki te whakamahi i te harakeke mō ngā mahi katoa. Kōrero ki tō whānau ki ō kaumātua rānei e pā ana ki te harakeke. Pātai atu mō ngā mea i hangaia ki te harakeke i te wā i tipu ake ai rātou. He taonga te harakeke
  4. Whakakiia te pānui motuhake kei rāro iho nei. I te taha māui, tuhia ngā whakautu o tō whānau (ō whakaaro rānei), arā, ngā mea i hangaia ki te harakeke i ngā rā o mua. I te taha matau, tuhia te rauemi i hangaia tēnei mea i ēnei rā. Tirohia ngā pae tukutuku kei raro iho nei hei āwhina i a koe. He taonga te harakeke    He taonga te harakeke
  5. A tērā wiki, ko te huritau o tō teina. Tekau ōna tau. Ko ōna hiahia, ko te harakeke hei kaupapa mo tōna huritau. Me pēhea te whakamahi i te harakeke i tana pāti huritau? Tērā pea ka whakamahi hei whakarākai i te wāhi, hei pūpuri i ngā kai, hei hanga kēmu hoki mō te pāti. Tūhia kia 20 ōu whakaaro mō te whakamahi i te harakeke ki tana huritau.



2. Tikanga o te harakeke

Ko te mahi ināianei ko te tango muka. Ēngari, me whai i ngā mahi kei raro iho nei kia tika ai te mahi.

He tikanga te kohi harakeke, ā, me mārama ki ēnei tikanga i te tuatahi. Ānei ētahi mahi hei āwhina i a koe ki te ako i ngā tūmomo tikanga.

    1. Kōrero ki tō whānau, ō kaumātua rānei e pā ana ki ngā tikanga-a-iwi mō te harakeke.
    2. Pānuitia ngā kōrero kei te paetukutuku Tikanga. Tirohia te karakia mō te harakeke kei te paetukutuku
    3. Mātakitaki i te wāhanga “tīkanga harakeke” i runga i te kōpae ataataa.



3. Kohi harakeke

Kua tae ki te wā ki te kohi harakeke. Kōrero atu ki tō kaiako, ki tētahi pakeke rānei kia haere ki tō taha.

  1. Kohia kia rima ngā rau mō ia tangata. Tēnā pea kei te pīrangi koe ki te tango whakaahua o te pā harakeke me tāu mahi hoki. Kaua e wareware ki te tuhi nō hea te harakeke.



4. Tango muka

Kua tae ki te wā kia tango i te muka.

  1. Mātakitaki i te wāhanga "tango muka" kei runga i te kōpae ataata hei ārahi i āu mahi tango muka. Ka mutu, waiho i te muka ki tētahi wāhi pai kia maroke ai.
  2. I ngā rau tau 1800, he rawa te muka ki te iwi Māori, ā, he maha ngā mīra muka i oti te whakatū ki Aotearoa. Pānuitia ngā kōrero kei runga i te paetukutuku Muka.



5. Whakamātau muka

Mai rā anō, he tino taonga te muka nā tōnā kaha, ā, koiā anō te take ko te muka te weu i whiriwhiria e Rau rāua ko Kēpa hei whakauru atu ki ngā pereki kia whakakaha ake i tō rāua whare uku. Ēngari he pēhea te kaha o te muka? Ko tāu mahi i tēnei wāhanga, he whakamātau i te kaha o te muka.

  1. I mua i te tīmatanga o te mahi nei, mātakitakihia te  Whakamātau 1 kei runga i te kōpae ataata whare uku hei whakatauira i ngā mahi.
  2. Tirohia te whakamātau 1. Whāia ngā tohutohu.Tūhia ōu kitenga. Mēnā e hiahia ana koe, tangohia ētahi whakaahua o āu mahi.
  3. Kei te pīrangi tō whanau kia whakatū i tētahi mīra muka ki tō rohe. Ēhara tēnei i te mahi māmā. He nui kē ngā mahi hei whakarite i te mīra. He aha ngā mahi, ngā mea hoki me whakaritea, me hoko rānei tō whānau hei whakatū i te mīra? Tuhia hoki ngā painga ka puta mai i te hanga mīra muka ki tō rohe. Pānuitia ano ngā kōrero kei runga i te paetukutuku Muka hei āwhina i a koe.